از قاريان قرآن از اصحاب پيامبر در حدود 70 نفر شربت شهادت نوشيدند ( 1 ) . از اينها و نظائر اينها روشن مىشود كه حافظان و قاريان و معلمان قرآن آن قدر زياد بودند كه تنها در يك ميدان جنگ اين تعداد از آنها شربت شهادت نوشيدند . و بايد چنين باشد چرا كه گفتيم قرآن فقط قانون اساسى براى مسلمانان نبود ، بلكه همه چيز آنها را تشكيل مىداد ، مخصوصا در آغاز اسلام هيچ كتابى جز آن نداشتند و تلاوت و قرائت و حفظ و تعليم و تعلم مخصوص به قرآن بود . قرآن يك كتاب متروك در گوشه خانه و يا مسجد كه گرد و غبار فراموشى روى آن نشسته باشد نبود تا كسى از آن كم يا بر آن بيافزايد . مساله حفظ قرآن بعنوان يك سنت و يك عبادت بزرگ هميشه در ميان مسلمانان بوده و هست ، حتى پس از آنكه قرآن به صورت يك كتاب تكثير شد و در همه جا پخش گرديد و حتى بعد از پيدايش صنعت چاپ كه سبب شد اين كتاب بعنوان پرنسخه ترين كتاب در كشورهاى اسلامى چاپ و نشر گردد ، باز مساله حفظ قرآن بعنوان يك سنت ديرينه و افتخار بزرگ موقعيت خود را حفظ كرد ، بطورى كه در هر شهر و ديار هميشه جمعى حافظ قرآن بوده و هست . هم اكنون در حجاز و بعضى ديگر از كشورهاى اسلامى مدارسى بعنوان مدرسه تحفيظ القرآن الكريم يا نامهاى ديگر وجود دارد كه برنامه شاگردان آن در درجه اول مساله حفظ قرآن است . در ملاقاتى كه در سفر مكه با رؤساى اين مدارس در آن شهر مقدس روى داد معلوم شد گروه بسيار زيادى از پسران و دختران جوان در مكه در اين مدارس نامنويسى كرده و مشغول تحصيل هستند . يكى از مطلعين مىگفت هم اكنون در كشور پاكستان در حدود يك ميليون

--> ( 1 ) سفينة البحار جلد اول صفحه 57